Marjinal Fayda Nedir


Çoğumuz bu terimi duymuşuzdur fakat derslerde bu kavramı görenler için sınavdan sonra akılda kalan bir şey midir marjinal fayda? Oysa ki ekonomiyle alakası olan birinin anlamını dahi bilmese bile duyduğu bir şeydir. Günlük hayatımızdan, yaşadığımız yerin ekonomisinden bir kavramdır marjinal fayda. Fakat biz öğrenciler bazen sınavlar için böyle kavramları ezberler geçeriz sonra da aklımıza gelmez neydi ki anlamı diye. Ben marjinal fayda kavramını ilk kez ekonomi dersinde duymuştum açıkçası. Gelin bakalım gerçekten neymiş öğrenelim.

Fayda, bireylerin tüketilen mal ve hizmetten elde edeceği memnuniyet olarak ifade edilebilmektedir. İhtiyacı ortadan kaldıran her şey ekonomide faydalıdır. Örneğin, sigara insan sağlığı için zararlı olmasına rağmen bir ihtiyacı ortadan kaldırdığı için ekonomik olarak fayda sayılıyor. Fayda kişiden kişiye değişen bir kavram olduğu için ölçülmesi son derece zordur.

Marjinal” kelimesi matematikte son birim” anlamına gelmektedir. Marjinal fayda ise bir malın tüketilen her ek biriminin daha önceki tüketilen birimlerden elde edilen toplam fayda da yarattığı değişikliği gösterir. Özet olarak son tüketilen birimin faydasıdır.

Bir maldan tüketilen miktar bir birim artırıldığında bu ilave birimin tüketiminden elde edilen faydayı ifade eder. Kişiden kişiye değişebileceği gibi, aynı kişinin zevk ve tercihlerindeki kaymalara göre de değişebilir.

İktisat’ın temel bir prensibine göre, bir maldan tüketilen miktarlar çoğaldıkça, eklenen her birimden alınan fayda giderek azalır. Hatta tüketime devam edilirse, bir süre sonra fayda sıfıra iner ve bundan sonra yeni birimler tüketiciye fayda değil üzüntü vermeye başlar yani fayda negatif olmaya başlar.

Şimdi bu açıklamaları örneklerle anlayalım

Marjinal fayda her zaman pozitif değer taşımaz. En çok verilen örneklerden biri su içmekle alakalı olandır. Mesela çok susadığınız bir anda bir bardak su içtiğinizde toplam faydanız artıyor. İkinci bardakta toplam faydanızı maksimize ediyorsunuz. Üçüncü bardaktan sonra ise içtiğiniz su sizi rahatsız etmeye başlıyor. Bu durumda artık marjinal faydanız azalmaktadır ama toplam faydanız artmaktadır. Yani marjinal faydada önemli olan nokta, ihtiyaçlarınızın tam olarak karşılandığı andan itibaren ne yapıyorsanız onu bırakmalısınızdır.
                    

Başka bir örnek daha verelim.

Canınız baklava çekti ve fazla fazla aldınız. Baklavadan bir parça alıp yediniz, sonra bir parça daha aldınız sonra biraz daha derken artık doyma noktasına geldiniz. Ama canınız çekmiş ya doyma noktasına gelseniz bile yiyorsunuz fakat bu sefer yerken eskisi gibi tat alamazsın veya miden bulanır baklavadan zevk alamaz hale gelirsin. İşte bahsedilen marjinal fayda kanunu budur, bir şeyden aldığın tatminin, bir zaman sonra artık sana tatmin vermemesidir.
    

Son olarak şu örnekle tamamlayalım;

Nokia 3310 Inspired iPhone 5 Snap-On Case

Nokia’nın eski model telefonlarından Iphone 5‘e geçerseniz, çağ atlamış olacağınız için, bir sürü para vermiş olsanız bile marjinal faydanız yüksek olacaktır. İki sene geçmeden telefonun yavaşlamasından rahatsız olup telefonun uygulamaları iki saniye geç açmasına tahammül edemeyip Iphone 6 ‘ya geçerseniz, yine iyi bir para vermiş ama iki telefon arasında çok da bir fark olmadığı için çok da yüksek bir marjinal fayda sağlamamış olacaksınız. Bunun yerine telefona reset atıp her şeyi yeni baştan yükleseydiniz, telefonunuz daha hızlı olacak, o telefonla da iki sene daha idare etseydiniz, marjinal faydanızı maksimize etmiş olacaktınız.

Yorum Yap. Sesini Herkese Duyur!