Cem Yılmaz Filmlerindeki En İyi Ürün Yerleştirmeleri

Türk sinemasının en bilindik ve en komik isimlerinden biri olan Cem Yılmaz’ın filmlerini muhakkak izlemişsinizdir. Kimi sahnelere çok güldüğünüze ve kimi sahnelerin aklınızdan çıkmadığına eminim. Bende bu yazımda Cem Yılmaz’ın geride bıraktığı filmlerdeki akıllarda kalan ve çok başarılı bir şekilde yaptığı ürün yerleştirmelerinden bahsedeceğim. İsterseniz Cem Yılmaz’ın filmlerindeki ürün yerleştirmelerinden bahsetmeden önce gelin ürün yerleştirmenin ne anlama geldiğine ve ürün yerleştirmenin dünya ve Türkiye sinema tarihinde nasıl izler bıraktığına bir bakalım. Sonrasında da Cem Yılmaz’ın filmlerini inceleyelim.

Ürün yerleştirme reklam literatüründe: “Konulu filmlerde markalı bir ürünün (örneğin otomobil) ya da ürüne ilişkin reklamın (örneğin mağaza tabelası) yer alması, televizyon programlarında sunucunun markalı bir ürün (örneğin içecek şişesi) taşıması gibi yollarla reklam olduğu belirtilmeden yapılan reklam.” olarak tanımlanmaktadır. Diğer bir deyişle ürün yerleştirme ürününün televizyon ya da sinema yapımında yer alması olarak da ifade edilebilir basitçe.

Pazarlama iletişiminde de uygulamanın teknik adı ürün yerleştirme olarak geçse de RTÜK’ün kitabında gizli reklam olarak geçmektedir. Ürün yerleştirmenin aksine karar verilmediği sürece sinema filmlerinde, dizilerde, spor programlarında ve hafif eğlence programlarında yapılabileceği veya ticari bir amaç güdülmeden destek ya da hediye amaçlı ve bazı mal ya da hizmetlerin bedava olması karşılığında yapılacak olan ürün yerleştirmesinin yasal olacağı vurgulanmıştır. Ürün yerleştirmenin yasal bir engele takılmadan yapılabilmesi için de yine RTÜK’ün düzenlemiş olduğu bazı kısıtlamalar bulunmaktadır.

DÜNYA VE TÜRK SİNEMA TARİHİNDE ÜRÜN YERLEŞTİRME

Dünyada ürün yerleştirmenin nasıl ve ne zaman başladığıyla ilgili pek çok farklı görüş bulunmaktadır. Ancak 1934 yapımı “Happened One Night” filminde Clark Gable’ın çıplak (atletsiz) olduğu bir sahnenin izleyenlerin üzerinde bir etki yarattığı gözlemlenmiştir. Bu etki, sahneyi izleyen ve Clark Gable’ı idol olarak gören erkek tüketicilerin iç çamaşırı alımını azaltmasıydı. Sahnenin satışları düşürdüğü anlaşıldıktan sonra ise “Metro-Goldwyn-Mayer” adlı şirket bir ürün yerleştirme ofisi açmıştır. Farklı isimlere göre ise Warner Brothers’ın 1945 yapımı olan “Mildred Pierce” da Jack Daniels likörünün kullanılması yerleştirme uygulamasında bir dönüm noktasıdır. Ancak genel görüş Hollywood’da 1960’lı yıllarda ürün yerleştirme uygulamasının temellerinin oturduğu ve gelecek yıllarda tırmanışa geçtiğidir.

Türk sinemasında ise işler biraz daha farklı ilerliyordu. Hollywood’da 1960’lı yıllarda başlayan uygulamanın Türk sinemasına girmesine yaklaşık 40 yıl daha vardı. 1998 yapımı olan “Her Şey Çok Güzel Olacak” adlı filmde Telsim ve Türk Telekom’un sponsorlukları dahilinde ürün yerleştirilmesine tanıklık ediyoruz. Sonrasında “Propaganda”, “Kahpe Bizans”, “Güle Güle”, “Abuzer Kadayıf” ve “Vizontele” gibi filmlerde ürün yerleştirme ile karşılaşıyoruz. Ürün yerleştirmenin izleyici üzerindeki etkileri yadsınamaz bir boyuttadır. Ancak bu yapılan ürün yerleştirmesinin ne kadar doğru yapıldığıyla da doğrudan ilişkilidir.

İzleyicilerin büyük bir çoğunluğu göze sokularak yapılan ürün yerleştirmesinden rahatsız olmakta ve bu durum yerleştirmenin izleyicinin üzerindeki olumlu etkilerini azaltmaktadır. Türk sinema tarihine yaptığı her iş ile damgasını vuran Cem Yılmaz ise bu durumu hem izleyici açısından hem de yapım açısından pozitif yönde kullanmayı başaran nadir bir isimdir. Cem Yılmaz’ın yapımlarında da ürün yerleştirmeler gözümüze sokulur ancak farklı bir şekilde. Cem Yılmaz yerleştirmesini yaptığı ürünleri olay örgüsüne o kadar iyi yedirir ki izleyici sahnede yerleştirme olduğunu bildiği halde rahatsızlık duymaz ve çoğu zaman esprilerle yedirilen bu sahnelerde gülmesini tutamaz. Öte yandan bu yerleştirmelerde marka o kadar iyi anlatılmıştır ki herhangi bir marka logosu ya da ismi geçmese dahi biz ürünün hangi markaya ait olduğunu biliriz. Tam olarak bu sebeplerden 2000 yılları ve Cem Yılmaz yapımı filmler Türk sinemasında ürün yerleştirmeye farklı bir bakış açısı ve boyut kazandırmıştır.

CEM YILMAZ FİLMLERİNDE ÜRÜN YERLEŞTİRME ÖRNEKLERİ

G.O.R.A

2004 yapımı olan G.O.R.A Türk sinema tarihinde kendine sağlam bir yer edinmiş ve yayınlandığı dönemde pek çok ilke de ev sahipliği yapmıştır. Mesela ürün yerleştirmeyi, ilk kez reklam amacı güdülerek senaryo akışında kullanan Türk filmidir G.O.R.A. Üstelik bu alanda Türkiye’de bir ilk olmakla kalmamış, ürün yerleştirme yöntemlerinin profesyonel bir biçimde nasıl uygulanması gerektiğine dair sektör için de önemli bir örnek olmuştur.

Filmde sözel, görsel ve hem sözel hem görsel olarak tam 15 markanın ürün yerleştirilmesi yapılmıştır. Film vizyona girdiği dönem hem 4 milyon 711 kişi ile gişe rekorunu hem de 15 marka ile ürün yerleştirme rekorunu kırmayı başarmıştır. Şimdi yapımda yer alan birbirinden başarılı bu yerleştirmelere bir göz atalım.

AVEA

Filmin introsunun aktığı sahnede Avea’nın uydusunu görmekteyiz. Açıkça marka isminin ve logosunun gösterildiği bu sahnede açık alana yerleştirilen marka için doğal ürün yerleştirilmesi kullanılmıştır. Avea filmin ana sponsoru olup filmde en çok gördüğümüz markalardan birisidir ve yerleştirmeleri senaryo ile örtüşmektedir. Yapılan araştırmalara göre de filmden çıkanların %68 oranında en çok hatırladığı marka Avea olmuştur. Markanın uydu üzerinde gösterilmesi kapsama alanına atıfta bulunurken, sponsor olmalarının en büyük nedeninin ise uzay çağında iletişimin en iyi aracının Avea’dan başka bir örneği olamayacağını savunmalarıdır.

MUSTANG

Filmde herhangi bir sponsorluğu bulunmayan Mustang için gizli bir yerleştirilme yapılmıştır (markanın net bir şekilde gözükmemesi ancak seyircinin ayırt ediciliği sayesinde fark edilmesi). Filmin başında Arif’in kullandığı araç olarak karşımıza çıkan marka olay örgüsünde doğal bir yerleştirme olarak da kendisine yer edinmiştir.

KÜTAHYA PORSELEN

Filmde Kütahya Porselen markası için hem sözlü hem görsel ürün yerleştirilmesi kullanılmıştır. UFO fotoğrafçısı olan Arif’in UFO’yu simgelemesi amacıyla kullandığı tabak Kütahya porselendir. Sahnede fotoğraf aracılığıyla görsel yerleştirme, Arif’in gittiği Yayıncı aracılığı ile de sözlü yerleştirme yapılmıştır.

SAMSUNG

Arif’in uzaya kaçırılmasının ardından yardım için arkadaşını aradığı sahnede Samsung marka telefonun görsel ürün yerleştirilmesi yapılmıştır. Ayrıca telefonda Avea vurgusu yeniden yapılmış ve iki markanın da uzay ve dünya arasındaki iletişimde kullanılması yine markaların kapsama alanlarının gücüne atıfta bulunmuştur. İlerleyen sahnelerde Ceku’nun Türk filmi izlediği televizyonun markasının da Samsung olduğunu görüyoruz. Görsel yerleştirme yapılan bu sahnede de uzayda bile kullanılan markanın Samsung olması markanın büyüklüğüne bir atıftır.

İZMİT PİŞMANİYE

Komutan Logar’ın dünyadan getirdiği hediyelerin arasında İzmit Pişmaniyeyi görüyoruz. Sahnede hediye verilirken Logar tarafından görsel yerleştirme, Kuna tarafından ise sözel yerleştirme gerçekleştiriliyor. İlerleyen sahnelerde de Amir Toça’yı pişmaniyeyi tüketirken görüyoruz. Marka ismi gözükmediğinden ve sadece görsel açıdan çağrışım yaptığından gizli yerleştirme olarak kabul edilebilir.

YEDİGÜN

Sahnede Yedigün için görsel yerleştirme kullanılmıştır. Makineye atılan portakalın Yedigün olarak diğer taraftan çıkması markanın ürün içeriğine ve marka değerine atıfta bulunmuştur.

AYTAÇ SUCUK

Filmin en akılda kalan sahnelerinden bir tanesinde sucuk ağaçlarını görmekteyiz. Ağaçlarda olan sucuklar için görsel yerleştirme kullanılmıştır ve marka adı geçmediğinden gizli yerleştirmedir. Aytaç sucuk filmin sponsoru olarak jenerikte yer almıştır ama sahnede marka adı geçmediği için marka pek hatırlanmamıştır.

KAROSNİVES

Aslına bakarsanız piyasada KAROSNİVES diye bir boya markası bulunmamaktadır. Ancak bu sahnede Arif Karosnives marka boya ile Kung-fu öğrenmektedir. Markanın adı net bir şekilde görünmektedir ve marka gerçek hayatta var olmadığından görsel ve kurgusal yerleştirilme yapılmıştır.

A.R.O.G

G.O.R.A’nın devam filmi niteliğinde karşımıza çıkan 2008 yapımı A.R.O.G’da da pek çok ürün yerleştirmesi mevcut. Toplamda 17 markanın yerleştirmesi bulunan yapımda Türk Telekom, TT NET, AVEA ve Adidas’ın sponsorluğu bulunmakta. Film boyunca yapılan yerleştirmelerden izleyicinin dikkatini en çok çeken ise şüphesiz Adidas’a ait olan yerleştirme.

Filmde yapılan Adidas yerleştirmelerinin hepsinin olay örgüsüne yedirildiğini ve olay örgüsünde önemli bir parçaya sahip olduğunu görüyoruz. Logar’ın büyük büyük babasının Dünyaya gelecekten getirdiği hediyenin Adidas marka top olması, markanın yazısı ve logosunun görünmesinden dolayı görsel yerleştirme niteliğindedir. İlerleyen sahnelerde ise Arif futbol maçı için bir krampon icat eder ve şöyle söyler: “İşte sizler için hazırladığım prototip. Ayağı yüzde yüz sarar. Topa sahip olma oranında yüzde 47 arttıran büyük bir silah.”.  Bu sahnede de hem görsel hem sözel yerleştirme mevcut. Arif’in hazırladığı krampondaki üç çizgi bize kramponun Adidas olduğu çağrışımını yapıyor ve maçı kazanmaları için en büyük silahın Adidas kramponu olması da markanın büyüklüğüne atıfta bulunuyor. Yine ilerleyen sahnelerde de maçta Adidas marka topun kullanıldığını görüyoruz.

YAHŞİ BATI

2009 yapımı olan bu filmde Türkiye’nin en zekice yapılmış ürün yerleştirmelerinden birisine tanıklık ediyoruz. Filmin yayınlandığı dönemde Cola Turka için yeni bir marka vizyonu çalışması yürütülmekteydi. Bu çalışmaların sonucunda ise “Çılgın Türkler” olarak özetledikleri bir marka vizyonu ortaya çıkarttılar. Marka çalışmasının sinema perdesi ve Cem Yılmaz ile buluşması da Yahşi Batı filmi ile gerçekleşir. “Türkler Vahşi Batı’ya giderse ne olur?” temalı bu yapım yürütülen Çılgın Türkler kampanyasıyla benzer noktalara sahipti. Yapılan görüşmeler ve reklam çalışmaları sonucunda da Cola Turka’nın “Yahşi Batı’nın Harbi Kolası” olduğu duyurulur ve Cola Turka filmin olay örgüsünde başrolü üstlenir.

Bir görev için Amerika’ya giden Aziz Bey ve Lemi Bey bir soygun sonucu hem görevleri olan elması hem de paralarını haydutlara kaptırırlar. İşleri yoluna koymaya çalışan ikilinin para kazanmak için çeşitli işler yaptıklarını görürüz. Sonunda ise ikili şerbet yapıp satmaya karar verirler. Yaptıkları şerbet aslında kola olduğunu ve kolanın Türkler tarafından bu şekilde icat edildiğini görürüz. Yaptıkları şerbete Cola Turka ismini veren ikili film boyunca olay örgüsüne uygun bir şekilde Cola Turka’nın ürün yerleştirmesini yaparlar.

Türk sinemasının en çok güldüren oyuncularından biri olan Cem Yılmaz’ın filmlerindeki en başarılı ürün yerleştirmelerini elimden geldiğince anlatmaya çalıştım. Umarım keyifli olmuştur. Bu arada yukarıdaki filmleri izlememiş olma ihtimaliniz yok ama yine de eğer aramızda izlemeyen varsa muhakkak izlemenizi tavsiye ederim. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere…

PAYLAŞ

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here