Dijital Ekonomi, Blokzinciri ve Finansal Sistem(Kitap Değerlendirmesi)

Bilindiği üzere, insanlık tarihinin dününden bugüne kadar hem insanların imkanları ve beklentileri hem yaşam koşulları hem de bilginin içeriği zamanın ilerleyişi ile bir değişim geçirmiştir. İnsan doğası gereği tarih boyunca geçirilen tüm değişim ve gelişime uyum sağlayarak ilerleyen zaman içerisinde ayakta kalmaya ve zamanın ihtiyaçlarına göre kendi yaşamını şekillendirmektedir. Aynı zamanda tarih içerisindeki değişim ve gelişim tek bir alanla sınırlı kalmamış insanı ve dünyayı ilgilendiren tüm alanlarda söz konusu olmuştur.  Tarihsel değişim ve gelişime bu çalışmanın içeriği olan kitap özelinde bakmak gerekirse; insanlık için yaşanılan değişim ve gelişim kuşkusuz ekonomik alanda gerçekleşmektedir.  Şuan içinde yaşadığımız dönem itibariyle ekonomik şartların ve imkanların değişim ve gelişimine baktığımızda bundan 20 yıl önce birçok iktisatçı tarafından mümkün görülmeyecek bir süreç yaşandı. O sürecin ismi Dijital Ekonomi. Bu isim altında yapılan yani dijitalleşen ekonomik ve finansal sistemin en önemli ürünü Blokzinciri olarak yer almaktadır.

Günümüzde, ekonomik alanda yaşanılan bu değişim pratik hayatta karşılık bulmuş ve dünyanın birçok coğrafyasında yayılmaya başlamıştır. Ancak pratik hayattaki bu ilerleyişe karşın akademik literatürde bu alanın teorik ve tarihsel perspektifi açısından çok fazla çalışma özellikle ülkemizde söz konusu değildir. İşte böyle bir süreçte Doç. Dr. Gonca Atıcı, değişen ve gelişen bu ekonomik koşulların hem tarihsel sürecini ele alarak hem de piyasadaki çalışmaların pratik zemininden kopmadan teorik çerçevesini oluşturacak ve bu konuyu merkeze alarak “Dijital Ekonomi, Blokzinciri ve Finansal Sistem” başlıklı kitabını yazdı.

Bende bu yazımda kendisinden ders alma fırsatı bulduğum çok değerli hocam Doç. Dr. Gonca Atıcı’nın kitabından bahsetmek istiyorum. Öncelikle kitabın bölümlerini kısaca özetleyip en son genel bir değerlendirme ile yazıyı noktalayacağım.

Kitap; “Para Kavramı, İktisat Düşüncesinde Para, Bitcoin, Blokzinciri, Kriptoparalar, Dijital Ekonomi ve Finansal Sistem,  Ülkelerin Kriptopara ve Blokzinciri Teknolojisine Yönelik Yaklaşımları” başlıklı bölümlerden oluşmaktadır.

Para Kavramı – İktisat Düşüncesinde Para  (1. ve 2. Bölüm)

Konuları itibariyle birinci ve ikinci bölümü bir arada değerlendirmenin daha doğru olacağını düşündüğüm için bu iki bölümü bir arada ele almak istiyorum.

Birinci bölümde yazar, başlangıçta paranın kelime kökeni ve tanımından bahsederek konuyu ele alamaya başlıyor. Paranın tanımını yaptıktan sonra aynı bölümde paranın özelliklerinden, paranın fonksiyonlarından (Değişim aracı, Değer Ölçüsü ve Değer Saklama Aracı) bahsedip paranın tarihsel süreç içerisindeki değişimlerini en baştan (Mal Para Anlayışı) ele alarak paranın tarih içerisindeki evrimini tek tek ele alıyor ve birinci bölümün sonunda kitabın ana konusu olan ve paranın tarihsel süreçteki son evresi olan (şuan için) Kriptopara kavramını ele alarak hem paranın evrimini hem de para kavramını temellendiriyor.

İkinci bölümdeyse birinci bölümde ele alınan para kavramının iktisadi düşünce sistemi içerisindeki yaşadığı evrime değinmektedir. Bu bölümde Merkantalist iktisadi görüşünden başlayarak sırasıyla Klasik Para Teorisi, Neo- Klasik Para Teorisi’ni ele alarak konuyu bugüne doğru yani paranın parasal ve finans sistemi içerisindeki yaşadığı evrime ve bu evrimin tetikleyicisi olan dijitalleşmeden bahsederek, bence bu bölümün en değerli alt başlığı olan Küresel Finans Krizi ve bu krizdeki merkez bankalarının rolüne değinerek yine birinci bölümdeki gibi bu bölümde de Kriptoparanın yakın tarihinden bahsederek bölümü tamamlamaktadır.

Bitcoin – Blokzinciri  (3. ve 4. Bölüm)

Kitabın ana omurgasının kavramsal boyutu ve pratik hayattaki uygulamaların en sade dille ve herkesin anlayacağı bir üslup ile anlatılan iki bölümdür.

Üçüncü bölüm de hepimizin artık sadece duyduğu bir şey olmaktan çıkıp ilgilendiği ve yatırım yaptığı bir alan haline gelen Bıtcoin’in temel konu ve başlıklarını ele almaktadır. Özellikle, finansal sistem içerisinde Bıtcoin’e dair işlemler ve detaylar açısından bir temellendirme söz konusudur. Bu bölümde Bıtcoin arzından, fiyat volatilitesine Siber Hırsızlıktan Ponzi Finansmanına kadar birçok detayı Bıtcoin özelinde ele almaktadır.

Dördüncü bölümde ise dijital ekonominin asıl ana oyuncusu olan Blokzinciri konusu ele alınmaktadır. Aslına bakarsanız bu bölüm kitabın sayfaca en uzun ve en detaylı bölümü özelliğindedir. Bu bölümde yazar, Blokzincirini A’dan Z’ye kadar her detayını incelemiştir. Özelikle bu konu başlığı altında Oyun teorisini girmiş olması ve Blokzinciri ile ilgili Kitlesel fonlamaya kadar her detayı incelemiş olması bu bölümü Blokzincirinin el kitabı olma özelliği kazandırmıştır.

Kriptoparalar  – Dijital Ekonomi ve Finansal Sistem (5. ve 6. Bölüm)

Bu iki bölüm kitabın en kısa bölümleri olma özelliğini taşıyor. Ancak bu iki bölüm kitabın ana konusunun daha geniş bir çerçeve sunması adına önemli bir özellik taşımaktadır.

Beşinci bölüm, Kriptoparalar başlığında piyasada bilinen Bitcoin, Ethereum, Ripple, Tether, Bitcoin Cash, kriptoparalarının her birini kısaca anlatmaktadır.

Altıncı bölümde ise aslına bakarsanız kitabın başlığının bir kısmını bu bölümde görebiliyoruz. Özellikle Merkez Bankalarının Kriptoparalar ile ilgili durumu ve yeri hakkında meseleyi ele alarak finansal sistem açısından farklı bir perspektif ortaya koyuyor. Ayrıca sadece Merkez Bankaları değil Uluslararası Ödemeler Bankası açısından da bu kurumları ele alıyor. Ayrıca bu kurumların dijital para birimine yönelik yapılan çalışmalarına da değinmektedir.

Ülkelerin Kriptopara ve Blokzinciri Teknolojisine Yönelik Yaklaşımları(7.Bölüm)

Kitabın son bölümü olan 7. Bölüm aslında dijital ekonomi açısından insanların en çok merak ettiği konu olan ülkelerin bu dijital ekonomik gelişmelere yönelik tavırları ve alacakları aksiyonlara değinmektedir.

Bu bölümde Çin, ABD, Japonya, İsviçre gibi ülkelerin kriptoparalara ve blokzincirlere karşı tutum ve yaklaşımları ve bu ülkelerde bu dijital paraların geleceğine dair yaptığı çalışma ve öngörülerini yazar ifade etmektedir. Özellikle son olarak ülkemizin bu dijital paralara olan yaklaşımı bence Türkiye de bu alanda çalışma yapan kişilerin dikkatle okuması gereken bir yer. Ayrıca Türkiye için yazarın bu alanda dikkat edilmesi ve yapılması gerekenlerle alakalı öngörü ve beklentileri bu kitabı daha da kıymetli bir hale getirmektedir.

Girişte bahsettiğimiz gibi gerek ülkemizde gerek dünyada dijital paralar etkisini ve kitlesini hızlı bir büyüme ile artırıyor. Piyasanın bu alana yönelik verdiği dikkat ve bu alana yönelik çalışmalar dijital paraların geleceğini daha iyi ve kritik bir hale getirmiştir. Piyasada dijital paraya yönelik birçok çalışma yapılırken akademik literatürde ülkemizde henüz detaylı çalışmaların eksikliği söz konusuyken böyle bir eserin literatüre kazanılması hem akademik literatür hem de pratik hayat için temellendirmeler bulundurması açısından değerini daima koruyacaktır.

PAYLAŞ
ismailunal
İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi öğrencisiyim. İnsan kaynakları , yönetim ve organizasyon alanlarına ilgi duymakla beraber iktisat tarihi , politik iktisat ve finans alanlarında kendimi geliştirmek için birçok çalışma gerçekleştiriyorum. Amfiweb aracılığıyla da ilgi duyduğum alanlarda yazı yazma imkanı buluyorum. Ayrıca Amfiweb de bulunan farklı konulardaki yazıları takip ederek birçok konuda bilgi sahibi olma imkanı elde ediyorum.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here