Gelecekte Marketler Kalmayacak mı?

Gelişen teknolojiyle birlikte hayatımıza girmeye başlayan “online market” kavramı özellikle son yıllarda yaşadığımız pandemi süreci gibi geleneksel marketlere ulaşmanın zorlaştığı dönemlerde iyice rağbet görmeye başladı.

Mektubun yerini telgrafa, telgrafın yerini e-postaya bıraktığı gibi günümüzde de geleneksel market kavramı, yavaş yavaş “dijital market” olarak yeniden şekillenmeye başladı.

Geçmişte birçok örneği bulunan bu değişimlerin eski alışkanlıkları zamanla ortadan kaldırması mümkündür. Buna somut bir örnek olarak; eskiden yaygın olan mahalle bakkallarının yerini büyük marketlerin alması gösterilebilir.

Nüfusun günümüze oranla düşük olduğu dönemlerde mahalle yaşamının temsili olan bakkallar, talep edilen hizmeti karşılıyorlardı. Fakat gerek nüfus artışı gerek teknolojinin gelişmesi gerekse toplum yapısında yaşanan değişiklikler bu küçük dükkanların yerini daha gelişmiş ve çok daha fazla ürün yelpazesine sahip büyük marketlerin almasına sebep oldu.

Aynı değişimin son yıllarda daha da yaygınlaşan online market hizmetleri ile yaşanabileceğini tahmin edebiliriz.

Peki bu değişim tüm market algımızı tamamen değiştirecek güçte olabilir mi?

Hayatımızdaki Değişiklikler

İnsan hayatı yüzyıllardır olduğu gibi her geçen yıl yeni gelişmelerle değişmekte ve yenilenmektedir. Bilim ve teknoloji alanında yaşanan gelişimler insanın gündelik hayatındaki alışkanlıklarını bile değiştirecek tesire sahiptirler.

Değişimi yalnızca bilgisayarın icadı, internetin kullanımının yaygınlaşması gibi somut değişimler olarak görmek doğru değildir. Zamanın ilerlemesiyle artan nüfus, sürekli olarak başka kültürlerle etkileşim içinde olmasından dolayı değişen kültürel ögeler, eğitim gibi insanların eskiye göre daha gelişmiş olmasını sağlayan gelişmeler ve bununla doğru orantılı olarak değişen toplum yapısı, günlük alışkanlıklarımızı etkileyen faktörlerdendir.

Doğrudan insanla etkileşimde olan hizmet sektörü, değişimlere en hızlı yanıt vermesi beklenen sektörlerin başında gelir. Hizmet sektöründe yaşanan değişimlerin temel sebebi ise şüphesiz tüketici alışkanlıklarında yaşanan değişimlerdir.

Tüketici Alışkanlıklarının Değişmesi

Hizmeti veren üreticiler, dünyadaki gelişmeleri takip eder ve ayak uydurmaya çalışır. Aynı zamanda tüketiciler de değişimlerle birlikte yeni istek ve ihtiyaçlara yönelme eğilimindedirler.

İnternet kullanımının bu denli yaygın olduğu günümüzde tüketicilerin öncelikleri de değişmeye başlamıştır. Tüketiciye sunduğu kolaylık ve yorulmadan istenilen nicelikte alışveriş imkanı online alışverişin alışkanlıkları değiştirmesini sağladı.

Sektörün henüz Türkiye’de yeni gelişmeye başlamasının oluşturduğu yüksek kar marjı yatırımcıların ilgisini çekti.


Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı / E-Ticaret Bilgi Platformu 2021 .https://www.eticaret.gov.tr/istatistiklert

E-ticaret Bilgi Platformu’nun istatistiklerine göre Türkiye’de e-ticaret hacmi 2020 yılının ilk altı ayında ,çok büyük bir kısmı yurt içi harcamalar olmak üzere, toplamda 91.7 milyar liraya ulaşarak önceki yılın aynı periyoduna göre %64’lük bir artış yakaladı.

Benzer bir artış TÜBİSAD’ın “Türkiye e-Ticaret Pazar Büyüklüğü” raporunda yer aldı. Raporda, 2018 yılı için e-ticaret hacmi 59,9 milyar lira ile %42 oranında büyüme gösterdi.

Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD)         / Türkiye e-Ticaret Pazar Büyüklüğü Raporu 2018 http://www.tubisad.org.tr/tr/images/pdf/tubisad_2019_e-ticaret_sunum_tr.pdf

Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD)         / Türkiye e-Ticaret Pazar Büyüklüğü Raporu 2018 http://www.tubisad.org.tr/tr/images/pdf/tubisad_2019_e-ticaret_sunum_tr.pdf

Benzer artışların her yıl yaşanması tüketicilerin alışkanlıklarının büyük oranda değiştiğini ve değişmeye devam edeceğini göstermektedir.

İnternet Alışverişinin Sağladığı Artılar ve Eksiler

Artılar

  • Online alışveriş zaman kazandırır.
  • Fiyatları karşılaştırmak daha kolaydır.
  • Çok daha geniş ürün yelpazesi
  • Daha fazla indirim,daha uygun fiyatlar
  • Tüketici yorumlarını görme imkanı
  • Daha fazla ödeme seçeneği

Eksiler

  • Ürünleri Fiziksel olarak inceleme imkanının olmaması
  • Kıyafet gibi ürünlerde deneme imkanının olmaması Kargo sürecinde oluşabilecek çeşitli sıkıntılar.
  • Para iadesi almanın belirli internet sitelerinde zor olması.

Bu gibi avantajlara sahipken online alışveriş furyasının market alışverişlerinde de kullanılmaya başlaması bir sürpriz değildir. Zaten gelişmekte olan eve servis hizmetinin market alışverişinde kullanılması yeni bir uygulama değildir.

Dijital Marketlerin Doğuşu

1990’ların sonlarında internet, perakendeciler için büyük bir fırsat dönemiydi. Tüketiciler online olarak ürün siparişi vermeye yeni başlamıştı ve bu yeni alışveriş yönteminin endüstride tamamen devrim yaratacağına dair yaygın bir görüş vardı.

Online alışverişin doğumunda market alışverişi ilk odak noktalarından biriydi. Başlarda internet alışverişi özellikle perakende alışveriş yapanlar için kazançlı bir sistemdi. Alışveriş yapmaktan hoşlanmayanlar ve alışverişe fazla zaman harcamak istemeyenler için de büyük kolaylıklar sağlıyordu.

Online alışverişe ilk geçenler genellikle gıda veya süpermarketler değillerdi. Ancak birçok teknoloji şirketi, sektörün internet çağıyla beraber online bir sisteme doğru kayabileceğini öngörmüştü.

HomeGrocer.com, ilk online süpermarket sitelerinden biriydi. 1997’de Washington’da başlayan internet sitesi devasa bir depo ve bir minibüs filosu da dahil olmak üzere işi desteklemek için gereken altyapıyı oluşturmasına izin verecek yatırımı hızla elde etti.

İnternet sitesinin büyümesi etkileyiciydi. 2000’in ortalarında satışlar günde 1 milyon doların üzerine çıktı. Bu büyüme, birçok farklı eyalet için de diğer pazarlara genişleme için daha fazla yatırımı ateşledi.

İlerleyen yıllarda Amazon gibi e-ticaret devlerinin bu alanda büyük yatırımlar yapması online market sektörünü popülerleştirdi.

Sosyal yaşamı etkisine alan gelişmeler de bu tür sektörlerde pozitif veya negatif etkiye sebep olabilir. Örneğin son yıllarda tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 virüsü özellikle online market sektörünü etkilemiştir.

Pandeminin Online Alışverişe Etkisi

Covid-19 salgını yapılan anketlere göre insanların alışveriş alışkanlığını tamamen değiştirdi.

“COVID-19 ve E-ticaret” başlıklı anket, salgının tüketicilerin online alışverişi kullanma şeklini nasıl değiştirdiğini inceledi. Anket, Brezilya, Çin, Almanya, İtalya, Kore Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu, Güney Afrika, İsviçre ve Türkiye’yi kapsıyordu.

Anketin bize gösterdiğine göre,ankete katılanların yarısından fazlası artık çok daha sık online alışveriş yapıyor. İnternetin aktif kullanımı sadece bununla da sınırlı değil. Ankete göre insanlar haberler ve sağlıkla ilgili bilgiler için de internete daha çok güveniyor.

Anket,online alışverişe en büyük geçişin gelişmekte olan ekonomilerde olduğunu gösteriyor. UNCTAD Genel Sekreteri Mukhisa Kituyi “Şu anda yaptığımız değişikliklerin dünya ekonomisi toparlanmaya başladığında kalıcı etkileri olacak” dedi.

Mukhisa Kituyu aynı zamanda küresel olarak çevrimiçi alışverişin hızlanmasının, dünya iyileşmeye geçerken dijitalleşmenin sunduğu fırsatları tüm ülkelerin yakalamasının aciliyetinin altını çizdiğini söyledi.

COVID-19 sırasında online alışverişteki artışlar ülkeler arasında farklılık gösteriyor; en güçlü artış Çin ve Türkiye’de. En zayıfı ise daha fazla insanın e-ticaretle uğraştığı İsviçre ve Almanya’da.

Anket, yüksek öğrenim görmüş kadınların online alışverişlerini diğerlerinden daha fazla artırdığını ortaya koydu. Anket, 25 ila 44 yaş arasındakilerde, daha gençlere kıyasla daha büyük bir artış olduğunu gösteriyor. Örnek olarak Brezilya’da artış, altorta kesimde ve kadınlar arasında en yüksek seviyedeydi.

Pandeminin Online Marketlere Etkisi

Aynı zamanda online marketler de pandemi döneminden iyi yönde etkilenen sektörler arasına girdi. Özellikle dünya çapında 2019 ve 2020 verileri arasında yaşanan büyük fark bu artışı destekliyor.

eMarketer.com sitesi Eylül 2020’de Amerika’daki dijital marketlerin büyümeyle ilgili araştırmasını yayınladı. Araştırmaya göre 2020 yılında pandeminin etkisiyle dijital market kullanıcı sayısı %41.9’luk artış yaşadı. Yine aynı araştırmada bu sayının düşük seviyelerde de olsa artmaya devam edeceği öngörüldü.

Benzer bir artış Türkiye pazarında da yaşandı. Ülkemizde henüz popüler olmaya başlan online marketler pandemi döneminde çok yüksek talep gördü.

Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı / E-Ticaret Bilgi Platformu 2021


Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı / E-Ticaret Bilgi Platformu 2021

https://www.eticaret.gov.tr/istatistikler

Türkiye Ticaret Bakanlığı e ticaret pazarında en çok artış gösteren sektörler arasında bir karşılaştırma yaptı. 2020 yılında 2019 yılına oranla %434 gibi devasa bir artışla market sektörü öne çıktı.

Bu denli büyük bir sıçrama görülmesiyle e-ticaret devlerinin de online market sektörüne olan ilgisi arttı. 2019 yılında Migros ve Yemeksepeti gibi şirketlerin online market hizmetleri açmış olmaları buna örnek gösterilebilir.

Pazardaki açığı iyi analiz eden şirketler teker teker kendi sanal marketlerini kurmaya başladılar. Yüksek talep oranı ve kar marjıyla Trendyol gibi alan dışı şirketleri bile yatırıma teşvik etti.

Bu alandaki ilk yatırımları yapan Migros Sanal Market uygulamasıyla aslında yıllardır hizmet vermekteydi.

Sanal Marketlerin Öncüsü; Migros Sanal Market

Migros, Türkiye’de dijital marketlere “Migros Sanal Market” ile öncülük etmişti. Bünyesinde bulunan hemen hemen tüm ürünleri online olarak sipariş edilebilen bir sistem kuruldu.

Dünyadaki gelişmelere hızlı ayak uydurmasıyla bilinen Migros bu alanda da ilklerden biriydi.

“Migros Hemen” ile 7/24 çalışan daha hızlı siparişleri getiren bir alt marka oluşturuldu. Özellikle pandemi dönemindeki yükselen talebi geniş ürün yelpazesi ve stoklarıyla karşılayarak büyük kar elde etti.

Migros Hemen şu an için sadece İstanbul, Ankara ve İzmir’de hizmet veriyor.

Uygulamanın yakın zamanda tüm şehirlerde hizmet vermesi bekleniyor.

Migros Sanal Market’in E-ticaret Sektörüne Atılması

1997 yılında Türkiye üzerinde sanal marketçilik kavramının oluşumuna kapı aralayarak ismini duyuran Migros Sanal Market günümüzde sektörün en eski ve en güçlü oyuncusu olmaktadır. Migros bu yolda online alışveriş kavramını bizlerle buluşturan köklü bir firmadır diyebiliriz.

Migros’un kredibilite oranı ve lojistik kökeninin de etkisi ile e-ticaret sektörüne bu denli erken bir giriş gerçekleştirmesi, Migros Sanal Market üzerinde olumlu etki yaratmıştır. Örneğin pazar ile beraber gelişme şansı elde ederek, bu süre zarfında know-how şansı sunmuştur.  Kurulduğu günden itibaren mağazada sunduğu tüm ürünleri 7/24 hizmet anlayışı ve aynı fiyat skalası ile müşterilerine ulaştırmıştır.

Migros vizyonunda yer alan yenilikçilik özelliği ile barkodla alışveriş yöntemi olarak bilinen ‘’Mobil Market’’ aplikasyonunu da bizlere sunmuştur. Dijital alışveriş kataloğu konusunda da ilk olan Migros Sanal Market devamında birçok aplikasyona ev sahipliği yapmıştır. Bunlara örnek olarak Jet Kasa, Money Club ve elektronik etiketten bahsedebiliriz. Peki herkesin merak ettiği kanguru sembolü nedir ve nasıl ortaya çıkmıştır? Kanguru sembolü Migros için bir marka maskotudur. Marka maskotları ise eskimeyen ve marka kimliğine herhangi bir olumsuz etki yansıtmayan temsilciler olarak bilinir. Migros’un tercih ettiği kanguru maskotu ise Kangurum adının basit bir şekilde kulağa alışmasını ve unutulmamasını sağlamıştır. Aynı zamanda kanguru maskotunun önünde yer alan cep ise alışveriş tanımı ile bir ilişki yaratmıştır. Böylece hem alışverişe olan ilgi artmış hem de akıl kalıcılık oranı artış göstermiştir

Getir

2015 yılında BiTaksi gibi uygulamaların da mimarı olan Nazım Salur tarafından kurulmuştur. Aktif olarak 10 ilde 100den fazla deposuyla faaliyet gösteren Getir bu alanda bir diğer öncüdür. Market gibi temel ihtiyaçları karşılayan bir hizmetin online ve 7/24 olması kolaylığını Türkiye pazarına sunmuştur. Getir, yabancı yatırımcılardan aldığı yüksek yatırımlarla da sektörde adından bahsettirmiştir.

Şirket 2021 yılının başında Londra’da da faaliyete başladı. Bu bağlamda Getir, gelecek planlarında uluslararası bir şirket olmayı hedefliyor.

Bu tür şirketlerin yanı sıra Morhipo, Trendyol, Hepsiburada gibi farklı alanlardan şirketler de yatırımlarına başladı. Bunun sebebi; artan talep ve bu talebe karşı yeterince hizmet sunulamaması, zaten e-ticaret alanında kendilerini kanıtlamış güven kazanmış şirketlerin online market alanına yönelmek istemeleri, Dijital Market alanındaki artışı anlamlı bir şekilde destekliyor.

Bu yatırımların yurt dışındaki öncülerinden biri de yıllardır başarılı bir şekilde hizmet veren Amazon sitesidir.

Amazon Nasıl Her Şeyi Değiştirdi?

Amazon, online satış yapan ilk kitapçı değildi, ancak “Dünyanın en büyüğü” olmak istiyordu. İlk başlatıldığında, her sipariş verildiğinde şirketin Seattle genel merkezinde bir zil çalıyordu. Haftalar içinde, zil o kadar sık çalıyordu ki, çalışanlar onu kapatmak zorunda kaldı.

Bugün Amazon, Apple ve Microsoft’un ardından, yaklaşık 1,7 trilyon ABD doları piyasa değeriyle, bir düzine kadar ülkenin gayri safi yurt içi hasılasından daha büyük olan üçüncü en değerli ABD şirketidir.

Amazon Niye Bu kadar Başarılı?

Amazon’un başarılı olmasının temel dört sebebi vardır.

  1. Çok fazla seçenek
  2. Düşük fiyatlar
  3. Hızlı teslimat
  4. Alanının dışındaki yatırımlarda öncü olması

Amazon Prime

Son zamanlarda Amazon ülkemizde adını özellikle Amazon Prime ile bahsettiriyor. Sadece 8 liraya abone olabildiğiniz bu üyelikle beraber kargo bedava oluyor ve teslimat ertesi gün tüketicilerin eline ulaşıyor.

Prime’ın bir diğer özelliği de ürün iade edileceği zaman herhangi bir sıkıntı olmaması. Bununla birlikte Amazon ürün iadelerinde ürünün geri gönderilmesini de şart koşmuyor.

Amazon Dash

Amazon Dash, küçük bir paket boyutu büyüklüğünde olan küçük bir kablosuz cihazdır. Günlük hayatta sürekli olarak kullanılan ürünlerin düzenli olarak sipariş edilmesini teşvik etmek amaçlanmıştır. Düğmeye bastığınızda cihaz, Amazon’dan önceden belirlemiş olduğunuz ürünleri anında adresinize sipariş eder.

AmazonDash2015

Birçok insan aygıtın arkasındaki yapışkan şeritle düğmelerini mutfaklarına, buzdolaplarına yapıştırarak bu değişim hareketine ortak oldular.

Yalnızca birkaç yıl kullanımda kalmasına rağmen Amazon’un Dash hamlesi online market sektöründe bir öncü olmuştur. Sonrasında Alexa gibi yapay zekalı asistanların gelişmesiyle de Dash ürününe gerek kalmadığı açıklaması yapıldı.

Sürekli ürün aboneliği gibi özelliklerle de fiziksel bir tuşa gerek kalmadan benzer hizmetler başlamış oldu.

Amazon Dash, bize insanların alışveriş alışkanlıklarının nasıl bir değişime uğrayabileceğini açıkça göstermiştir. Ardından 2017 yılında faaliyete geçirdiği Amazon Fresh ile de yakın bir gelecekte, online marketin nasıl geleneksel marketin yerine geçebileceğine dair somut bir örnek teşkil etmiştir.

Amazon Fresh

Amazon; fiziksel mağazaların müşteriler açısından alışveriş konusunda ana bir öğe olacağından bahsederek bu konuda cesur bir girişim olan Amazon Fresh süpermarketini kurdu. Amazon Fresh; Seattle/Washington konumunda kurulmuştur. Amerikan e-ticaret firması olan Amazon’a ait 2007’de hayata geçmiş online market alışverişi gerçekleştirebileceğiniz bir seçenektir. Ana kuruluş yeri Seattle olmasına karşın şu anda Amerika Birleşik Devletleri’ndeki birçok büyük şehre ve dünyada yer alan popüler şehirlere de ulaşım sağlamıştır. Müşteriler çoğunlukla et, tavuk ve deniz ürünleri, atıştırmalıklar, temizlik ya da bireysel ihtiyaçları için Amazon Fresh’i tercih etmektedirler. Amazon’un bu adımı oldukça farklı markaları elde etmek ve sektörde lider konuma gelmeyi istediğini göstermektedir.

Daha çok Amazon Prime üyelerine hitap eden bir hizmet diyebiliriz. Peki nasıl çalışıyor bu hizmet? Amazon Fresh; Amazon Taze ve Tam Gıda Pazarı teslimatları sadece Prime üyeler aracılığıyla tercih edilmektedir. Prime üye olan ya da olmayan kullanıcılar ise Amazon’un web sitesi üzerinden davet için kaydolabilir. Müşteriler başlangıç olarak Amazon Prime hesabında oturum açarak, alışveriş yapmak için Fresh uygulamasına girmektedir. Ardından alışverişlerinin plastik torbalarda gelmesini isteyip istemediğine karar vererek teslimatı ayarlamaktadırlar.  Gözetimsiz teslimat tercih eden müşteriler için tote çantalar ısı kontrolü eşliğinde kapılarına bırakılmaktadır. Kısacası Amazon Fresh’i tercih eden müşteriler Amazon Taze ve Tam Gıda Pazarı alışverişlerinde iki saatlik bir zaman diliminde ücretsiz market teslimatıyla karşı karşıya kalırlar. Son olarak Amazon Fresh’in kaliteli bir müşteri hizmeti ve Amazon temelli para yardımına devam edildiği surette, uzun vakitler boyunca var olması tahmin edilmektedir.

Covid-19 süreciyle bir sıçrama yakalayan online marketlerin gelecekte sıçramalarla olmasa da yükselerek devam edeceğini ve geleneksel market alışkanlıklarını bugün olduğundan çok daha farklı bir seviyede değiştireceğini ön görmek hiç de zor değildir.

PAYLAŞ

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here