Yalın Girişimcilik (Lean Startup) Nedir?

Yüzyıllar önce araştırmalar deneme yanılma yoluyla yapılmakta iken iddiaların ve varsayımları sınamak amacıyla herhangi bir objektif yöneteme başvurulmamaktaydı. Bol miktarda hatalı iddiayı gerçek gibi yer verilen simya, mantıktan gücünü alan yöntemsiz bir sahte bilim türüydü. Günümüzde ise bazı bilim adamları ve filozoflar sayesinde geçerliliği kanıtlaması gerekilen hipotezlerin üzerine kurulmuş bilimsel metodolojisine doğru geldik. Peki bu konunun girişimcilik ile ne mi ilgisi var?

Yeni kurulan girişimlerinin başarılı olma olasılığı çok yüksek değil. Klasik modele göre, ayrıntılı ve sayfalarca süren bir iş fikri hazırlarsınız, bir takım oluşturup yatırımcıya sunup ürününüzü piyasaya sürdükten sonra başarının tanımına göre en iyi ihtimalle yüzde 30 başarılı olursunuz. Çünkü araştırmalara göre startup’ın başarısız olma ihtimali yüzde 70 ila yüzde 98 arasında gidip gelmektedir. CB Insight’ın araştırmasına göre ise startup’ların başarısız nedenleri aşağıdaki tabloda görebilirsiniz. Tabloya incelediğimizde ürünün pazarda ihtiyacın olmaması, nakit yetersizliği, ürün ve pazarlama konusundaki zayıflıklar ve pivot etme gibi problemler gözümüze çarpmaktadır.

Eric Ries IMVU girişimini kurmaya çalışırken üstteki klasik modele göre kurmaya çalışmış ve ürününü piyasaya sürdüğünde ürünün pazarda bir ihtiyaç olmadığını görmüştür. Daha sonra birkaç kullanıcı ile görüşme yapmaya başladıktan sonra ürünün birçok özelliğinin gereksiz olduğunu fark etmiş ve o özellikleri ürününden çıkarıp kullanıcıların isteklerine yönelik pivot etmesi ile Yalın Girişimcilik doğmuş oldu.

Yalın Girişim Yaklaşımı

Yalın Girişim yaklaşımı Toyota Üretim Sistemi’ndeki yalın üretim felsefesinden esinlenmiştir. Yalın üretimde, ürün ve hizmet yaratma sürecinde israflardan arındırıp sunulan değeri mükemmelleştirmek ve bu yolla firma karlılığını arttırmak amacını taşıyan kavram, sistem ve teknikler bütünüdür.

Ries, girişimlerde yalın üretim felsefesindeki gibi israfın azaltılıp verimliliğin artırılmasının amaçlandığını belirtir. Bu metodolojiye göre, iş fikrine ait hipotez ve varsayımların tekrarlayan ve hedefe yönelik deneylerle sınanması esastır.

Yalın Girişim Metodolojisi

Yalın girişim metodolojisi, kısa bir süre içinde varsayımları doğrulayarak ürünü ve işi geliştirmek için kullanılır. Ürünü veya işi oluşturan kişinin kendi iş modelinin uygulanabilir olup olmadığını hızlı bir şekilde belirlemesini sağlar. Yalın girişim metodolojisini uygularken hem müşteriden geri bildirim almaya amaçlayacak hem de bu geri bildirimlerden hareketle ürünü geliştirmeye çalışacaktır.

Doğrulanmış öğrenme, olay olduktan sonra rasyonelleştirme ya da başarısızlığı saklamak için anlatılan hikaye değildir. Doğrulanmış öğrenme, ekibin startup’ın bugünü ve geleceğiyle ilgili bilimsel yöntemlere dayanarak değerli gerçekleri bulmasını sağlayan bir süreçtir.

Yalın girişim metodolojisinin kullanmanın amacı bir girişimin ilk aşamalarında itibaren uzun vadeli başarı olasılığı azaltan savurgan uygulamalardan kurtulmaktır. Bu metodolojiye göre girişimde teyit edilmemiş iş planı hazırlamak yerine müşteri, problem ve çözüm etrafında şekillenen iş fikrine ait varsayım ve hipotezlerini tekrarlatan, müşterilerden geri bildirimler alarak müşterilerin istemediği özellikleri kaynak harcamadan doğrulanmış öğrenme sağlamaktır.

Yap-Ölç-Öğren Döngüsü

Yalın girişim metodolojisinde en önemli aracı yap ölç öğren geri bildirim döngüsüdür. Bu döngüde ilk adım fikir geliştirmektir. Bu fikir hedef kitlenin bir problemini çözüp çözmediğini ve pazarın ihtiyacının karşılayıp karşılamadığına dair hipotezler geliştirilir. Daha sonra hipotezleri gerçekleştirmek için bir Minimum Uygulanabilir Ürün (MVP) geliştirip müşterilerden geribildirimler alınır. Bu verilerden ışığında girişimciler öğrendiklerinden yola çıkarak mevcut ürün ile devam etmeye ya da pivot etmeye karar alınır.

Startup’ların ilerlemesi için gerekli olan öğe öğrenmektir. Müşterilerin öğrenmemize işe yaramayan her şey elenebilir.

  • İki Önemli Enstrüman: MVP ve Pivot

Minimum Uygulanabilir Ürün (MVP), minimum çaba ve zaman ile maksimum öğrenmeyi sağlamaya çalışan bir ürün prototipidir. MVP, gelecekteki nihai ürünün temel özelliklerine sahip olmalı müşterilerden geribildirimleri ölçmek ve hızlı bir şekilde ayarlama yapmak için kullanılır. MVP ile ürününüz doğrulandığı zaman başka bir öğrenme döngüsüne geçilir.

Pivot ise hipotezlerin test edilip olumsuz sonuç alındığında mevcut hipotezi yeni bir hipotezle değiştirme işlemidir. Pivot, varsayımımız için doğrulamak için çok önemlidir. Özellikle bazı romantik girişimciler kendi iş fikrinin en mükemmel olduğunu sandıkları için hayal kırıklığı yaşayarak girişimlerinin batmasına sebep olabilir.

Eric Ries, “bir startup’ın başarısız olmalarının en önemli nedenlerinden biri, iyi bir plan, sağlam bir strateji ve titizlikle yapılmış bir pazar araştırmasının cazibesidir. Bunlar eskiden olası başarının göstergesiydiler. Startup’lara da uygulanmak istendi ama olmadı çünkü startup’lar belirsizlik içinde faaliyet gösteriyordu.” der.

Yalın Girişimcilik Yaklaşımı ve Geleneksel Girişimcilik Yaklaşımı

Yalın girişimcilik aslında girişimcilik dünyasında uzun süre kullanılan geleneksel girişimcilik yaklaşımının yetersizliğinden oluşmuş ve girişimcilik ekosisteminde – özellikle Silikon Vadisinde- kullanılmaya başlanmış bir yaklaşım türüdür.

Yalın girişimcilik yaklaşımı;

  • Sürekli öğrenmeyi esas almış, değişken ve müşteri odaklı esnek bir iş modeli ile çalışmaya tercih eder. (VUCA gibi bir dönemde önemlidir.)
  • Müşterinin ihtiyaç olup olmadığını, sunduğu çözümün bir problemin çözüp çözmediğini anlamak için minimum uygulanabilir bir ürünle başlar. Nihai ürün ise hedef pazara göre şekillenir.
  • Hipotezlerini pazarda dener ve yap- ölç- öğren döngüsünün içeresindedir.
  • Bir kaç senenin finansal planı içermez. Onun yerine gelir modeli ile hareket eder.
  • Amaç doğrulamaktır, doğrulama yaptıktan sonra iş planı yavaş yavaş oturmaya başlar.

Geleneksel girişimcilik yaklaşımında ise;

  • Birkaç senenin planı yapılmış, detaylı ve katı bir iş planına sahiptir.
  • Varsayımları pazarda denemekten ziyade mantıklı düşünerek ürünü geliştirir ve ürün son haline geldikten sonra hedef kitle üzerine test aşaması başlar.
  • Adım adım iş planına göre hareket eder.
  • Finansal plan içerir ve iş planı yatırımcılardan yatırım elde etmek için kullanılır.

Her iki yaklaşımı incelediğimizde geleneksel girişimcilik yaklaşımı, simya örneğinde verdiğimiz gibi yöntemsiz- daha doğrusu kendine has yöntemi olan ama 21. yüzyılda cazibesini kaybeden bir yöntem- bir yol izler.  Her iş planı bir grup varsayım ile başlar. Bu varsayımlar doğru olarak kabul eder ve şirketin vizyonunun nasıl gerçekleştirileceğini göstermek üzere devam eder. Daha sonra ürünü piyasaya sürüldüğünde gerçeklerle yüzleşmeye başlanır. Halbuki yalın girişimcilik yaklaşımında ise müşteri, problem ve çözüm etrafında şekillenen ve yap ölç öğren döngüsü ile hipotezlerin doğrulanmasını esas alan bir yaklaşımdır.

“Herkesin bir planı vardır, ta ki ağzının ortasına yumruğu yiyene kadar.”

-Mike Tyson

Sonuç olarak startup’ların başarısızlığını ve yalın girişimciliğin ilkelerini karşılaştırdığımızda, ürün- pazar uyumu, nakit yetersizliği, ürün ve pazarlama konusundaki zayıflıklar ve pivot etme gibi problemler çözmeye çalışarak girişimci ekiplerin başarısızlığını önemli ölçüde azaltabilir ve hatta gereksiz kaynak israfına önleyebilir.

Kaynaklar:

Eric Ries – Yalın Startup, Kitap

Steve Blank – “Why the Lean Start-Up Changes Everything”, hbr.org

Adnan Veysel ERTEMEL – “TEKNOLOJİ GİRİŞİMİ SÜREÇ YÖNETİMİNDE YENİ BIR YAKLAŞIM: YALIN GİRİŞİM METODOLOJİSİNİN İNCELENMESİ”, acikerisim.ticaret.edu.tr

PAYLAŞ

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here